vun Behrend Böckmann

Dor is ja wull 'n Buckelwal bi't Erkunnen von Ozean von'n Kurs afdreiht un inne Ostsee lannt, besöcht tauierst Wismer un ward denn niegelich up Timmendörp inne Lübsche Bucht — un räkent nich dormit, dat hei up'n Sandbank tau sitten kümmt. Dei Walreddung geiht los, dei Waltourismus ok, dei Räknung för Tecknik un Personal belöppt sik wull so anne hunnertdusend Euro. Schleswig-Holstein will dei Kosten œwernähmen.

Niegelich as ik bün, måk ik den Räkner up, späl up't Knopbuurd un bütscher inne Häbenutkunft nå dat Walläben rümmer. Un wat mi dor nich allens ünner dei Ogen kümmt! Tauierst läs ik wat von 'n "Walfang-Moratorium", 1986 dör dei Internaschonale Walfang-Kommision erlåten, dörch dat Walfang un Hannel mit Walprodukten ünnersecht is; man blot dat Norwägen un Japan sik nich doran hollen, sünnern wieder kommerziell Wale fangen. Japan is dorwägen sogor utträden ut dei Kommission. Ik läs ok, dat vör disse Tiet dat Fleisch von'n Wal as Ersatz för Rindfleisch äten wür. (Ok inne DDR hett man nå'n Muerbu versöcht, Walfleisch ut Island intauföhrn. Wür œwer vonne Minschen nich annåhmen.)

Blot dei nuurdamerikan'schen Urinwåhners, dei Inuits (in uns Språk heit dat "Schneischauhflechter") in't arktisch Rebeit von Kanada, Grönland un Alaska dörpen mit den Sägen von ehr Meeresgöttin Imapukua noch up Walfang gåhn, denn n' Grotdeil von ehr Läben wür un ward von'n Walfang bestimmt. För Völker, dei Urinwåhners, "Indigene", sünd un dorvun läben daun, måkt dat Walfang-Moratorium ein Utnåhm.

Üm 1880/81 künnen Besäuker Inuits as "Eskimos" inne Hagenbeck-Völkerschau bewunnern. Dat klingt hüüt dull nå Koloniåltied un Frömdbestimmen. Ut dissen Grund sünd väle gägen dat Wurt "Eskimo". Dei Nåkömmlinge vonne Urinwåhners in't europä'sch Polarrebeit näumen sik Samen un läben vonne Rendierten, un dor's 1875 as "Lapplänner" ok in Hagenbeck sien Völkerschau vörstellt würn, willen's ok leiwer Samen un nich Lappen näumt warden.

Œwer tau dei Tiet harrn wi ok noch 'n Kaiser, un Knicks un Diener verstünnen sik von sülben; un so keem ok keinein up den Infall, Hagenbeck wägen dei Utstellung von Eskimo un Lappen vör'n Kadi tau schleppen orrer mit Plakaten gägen "Menschenzoos" vör den Utstellungsurt tau demonstriern un protestiern.

Un dei Wal heit dunnemåls noch "Walfisch", hei wier 'n Seemonster un mihr 'n Späukel as 'n würklich Wäsen. Wecker wüsst denn all, dat Wale Säugdierten sünd, kein Eier leggen un mit Hülp von ehr Lungen Luft hålen? Dat dei Wal-Bull dat mit dei Wal-Kauh drifft un 'n Wal-Kalf dorbi rutkümmt, dat lebennig boren warrt, so as all Säugdierten? Noch hüt heit dat in'n Kinnerleid "Kümmt 'n Walfisch antauschwemmen..." Wecker hett sik mit dei bummelig 90 Waloorten befåt, dei sik in Barten- un Tähnwals ünnerdeilen?

Barten sünd nåwassend Hurnplatten in't Muul, dörch dei dat Plankton, Krill un lütte tauhop schwemmende Fisch as Nahrung filtert warden. Dei Bartenwale sünd also för uns Minschen un gröttere Lävwäsen harmlos, liekers sei dei gröttsten Arten stelln — so as den 33 m langen Blauwal oder dei 20 m lange Grönlandwal, un ok uns Buckelwal Timmi is ein Bartenwal. Buckelwale warden bet 18 m lang, Timmi is lütter un noch nich utwussen. Dei Bartenwale sünd also ganz freedvulle Reesen un filtern bi't Swemmen mit dei Barten ehr Nohren ut dei grote See.

Dei Bartenwale sünd dat ok, de an'n miehrsten för ehrn Gesang beropen sünd. Dei schöönsten Wal-Leder singen wirklich Buckelwale. Ok Grönlandwale un Blauwale singen. Villicht hett uns' Timmi ja verkehrte Saken höört un is achternå swummen? Villicht sitt hei dorwägen up Grund? Singen deit Timmi jedenfalls nich miehr...

Dei Tähnwals hemm' richtige Tähns, mit dei Fische, Rochen, Kalmare un sogor Robben räten warden. Dei gröttsten Tähnwale sünd dei Pottwale, dei legendäre Moby Dick höör tau disse Aart. Dei gefährlichen Orcas hören ok tau dei Tähnwale, sei griepen in letzte Tied sogor Schiffe an — wieldat sei so plietsch sünd un in Koppels arbeiten, sünd sei imstann un versenkt ok gröttere Fischkutter orr Sportbööt, blot tau'n Spåß orr ut Venien up dei Minschen. Un uns Leevlinge, dei Delfine, hören ok dortau — sei sünd Röwerdierten, heel intelligente dortau, un griepen in perfekt organiseerte Koppels Fischswarms an. Ok Gewalt ünner Delfine is al beobacht' woorn. Wi leven Delfine blot, wieldat sei för uns sülvst nich bedrauhlich sünd.

Dei Geschicht von'n Walfang is blödig un hett dei staatschen Dierten knapp an'n Rand von't Utlöschen bröcht. Sünd dei Völker in't arktisch Rebeit all ümmer up Walfang gåhn, üm ehr Œwerläben tau säkern, so hett düsse "indigene" Walfang dei Wale doch nich väl dån. Œwer denn keemen in't 17. un 18. Johrhunnert Europäer un Südlänner dorachter, woans sei ut Walfett allerhand måken kunnen — Lampenöl, œwer ok Margarine, Seip, Lichten, Schmerstoffe un Glycerin as Deil von den Sprengstoff Nitroglycerin. Dunn güng dei industrielle Walfang los un hett Millionen Wale dat Leven kost. Dörch dat Nitroglyzerin kreech Walfett ok Bedüdung för dei Rüstungsindustrie. Ehr Fettschicht is bannig dick un taugliek ehr Nahrung, so dat's 4-6 Månde, åhn Nahrung uptaunähmen, glücklich läben kœnen.

Un wat dat allens för Wale gifft: Dei Blåchwal (Blauwal) is mit 'n Läng von 30-35 m un 'n Gewicht von bet tau 200 t un'n Hart in'n Grött von'n Auto dat gröttste Diert in uns Welt. Hei ward bet 80-90 Johr olt. Dei Pottwal as Tähnwal is dat allergröttst Röwerdiert, 'n Pottwalbull ward bet 20 m lang, 30-50 t schwor un 60-70 Johre olt. 'N Buckelwal ward bet tau 18 m lang, kann bet 30 t schwor un 50-90 Johr olt warden. Dei Orca, ok Schwert-, Killer orrer Murderwal näumt, is 'n Tähnwal, ward bet 8 m lang, 3 bet 4 t schwor un kann 50-90 Johr läben. Dei Schwienswal, ok Tümmler näumt, is 'n lütter Tähnwal, is eineinhalf m lang, bet tau 60 kg schwor un hett 'n Läbensduer von 12-15 Johr. So anne 500 läben noch bi uns inne Ostsee, sünd œwer allerlei Gefohren utsett't.

Un nu hett 'n Buckelwal up 'n Wech inne hoge See versöcht, œwer Skagerrak un Kattegatt dei Ostsee tau erkunnen, un nich bedacht, dat dor dat Wåder nich so soltig is, as hei dat giern hett. Dortau verheddert hei sik mit Nettwark von'n Fischfang, un so as hei sik verhöllt, is antaunähmen, dat hei villicht von 'n Schäpspropeller tuschiert wür. Mit eigen Kraft verlött hei ünner dei Ogen von Waltouristen dei Wismersche Bucht un sitt denn vör Timmendörp up'n Sandbänk fast. Nu setten dei Reddungsakschonen in, dei Wal heit nu Timmi un mit 'n Hülp von 'n Walflausterer un schwore Gerätschåp kümmt hei frie, schwemmt wedder un lannt nu up'e Walfischinsel bi Poel. Man kriecht em wedder los, œwer hei kümmt taurüch, Poel is so schön, un nu licht hei in'n Poeler Kirchsee up Schlick. Wat sall 'n noch måken mit den œwer 12 m langen un 13-15 t schworen Walkörper, dei nu up "Hope" (Tauversicht) ümdöfft wür, von den 500 m Afstand tau hollen sünd un Drohnen œwer em nich fleigen dörpen, dei mit Wåder besprütt ward, dormit dei Meiwen em nich angåhn...

Timmi hett jümmer wedder up Sand stüert. Entweder sien "Navi" is heel un deel intwei, orrer hei will starwen. So möt wi Minschen em wull den Wech gåhn låten, den all Läwwäsen gåhn möten! Ok wenn männig Diertenfründ dat nich inseihn un den Minister Backhus un anner verantwurtlich Personen wägen Quälerie von'n Wal vörn Kadi bringen will, wenn man ut Bavaria anreist un den Upstand in Kirchdörp gägen Backhus organisieren will, dortau 'n Demo för 500 Lüd anmellt (föftig sünd blot kåmen) un up'n Markt tau Wismer för mihr Walreddung demonstriert... Wo sünd wi blot henkåmen? Orrer is't doch lichter, Minister Backhus wägen Walqälerie vörn Kadi tau bringen as Putin wägen den Krieg inne Ukrain, Trump wägen den Krieg gägen den Iran un Netanjahu wägen den Gazakrieg?

Minschen willn heile Welt, Romantik, Reddung — un dei Wal sall dat Symbol dorför warden. Wi schullen em nich dorför lieden låten.