vun Marlou Lessing

Gode Naricht för all, de dat Daglicht lieden möögt: Vun hüüt op an warrt de Daag wedder länger! Denn de 21. Dezember weer de Dag vun de Sünnenwenn. Man wat heet dat överhaupt: Sünnenwenn? Dreiht de Sünn jichenswie üm un seggt, upps, nu is dat noog mit de Düüsternis? De Sünn beweegt sik doch egentlich nich, sünnern de Eer, oder?

So is dat ok. De Eer flüggt op ehr Bahn üm de Sünn, de meistto krinkföörmig is — mit de Sünn so teemlich in de Merrn:

In dat Bild heff ik de Eer-Ass (Erdachse) mit intekent, also de Ass twüschen Noord- un Süüdpol, üm de sik de Eer eenmal an'n Dag dreiht. Dat is de lütte Piel. As op uns Koorten heff ik den Noordpol na baven sett — denn gifft dat Ganze en schöne rechtsdreihen Angelegenheit: De Eer dreiht sik üm sik sülvst na rechterhand un ok na rechterhand üm de Sünn. Wenn Se de rechte Hand to'n Fuust ballt un den Duum na baven (also na Noorn) reckt as den Piel op den Eerdball, denn wiest de Fingers jüst in de Richt, 'neem de Eer sik üm sik sülven un üm de Sünn dreiht.

De Evene vun de Eerdbahn nöömt wi Ekliptik. Üm un bi all Planeten dreiht sik in düsse Evene mehr orr minner in grote Krinken. An de Ekliptik finnt wi ok de Steernteken, also de Biller, de Minschen in de tofällig dor verstreiten Steerns rinfantaseert hebbt un mit de se Charakteregenschapen, ja sogor Schicksalen vun Minschen verbunnen hebbt, de jüst denn boren weern, wenn de Sünn (de Sünn! Also dat Steernteken stunn denn nich etwa an'n Nachthimmel!) in düt Steernbild stunn. Düsse ""Wetenschap"" nöömt sik Astrologie. Dat is natüürlich Tüdelkraam in Reinkultur. De eenzige Steern, de Influss op dat minschlich Leven hett, is de Sünn. Un dormit kaamt wi trüch na de Astronomie, de richtige Wetenschap vun de Steerns.

Avers Momang, de Eer-Ass wiest in dat Bild ja nich ganz na baven — de hett doch so'n lütten Zisslaweng, oder? Ja, un dat is de Winkel vun 23,5 Grad, üm de de Eer-Ass un de Ass vun de Eerdbahn üm de Sünn gegenanner verkippt sünd. Wenn'n sik nich de Assen, sünnern de Evenen ankiekt, sünd dat de Äquator-Evene vun de Eer un de Ekliptik.

Bild: S.fonsi, wikimedia commons

De Eer wannert also na de Rechte-Fuust-Regel üm de Sünn un dreiht sik dorbi alltied üm sik sülven Richt Oost; dordör kaamt ja de Dagstieden tostann, Dag un Nacht.

Wenn wi uns de Ümloopbahn vun de Eer nocheens ankiekt un dorbi in'n Kopp behollt, dat de Eer ja verkippt is, denn erkennt wi, woans de Johrstieden tostann kaamt:

An Punkt 1 heel linkerhand is de Noordhalvkugel vun de Eer beten mehr na de Sünn dreiht, un wenn de Eer sik nu dreiht, schient dat, as aal se sik genüsslich in'n Sünnschien — denn bi uns in'n Noorn is denn Hoochsommer. De nöördlichste Deel warrt an'n Mittsommerdag vun'n Polarkrink an rund üm de Klock vun de Sünn eit un strakelt — so defineert sik överhaupt de Polarkrink. — Op de anner Siet, an'n Süüdpol un ümto, gifft dat denn avers gor keen Sünn, de povern Lü dor sünd in'n Mors knepen, denn se sünd vun de Sünn wegdreiht. Vun den süüdlichen Polarkrink an na Süüd kriegt se an düssen Dag överhaupt keen Sünn. — To'n Glück wahnt dor nich veel Lüüd.

De Sünn geiht an düssen Dag — den Mittsommerdag — vun uns ut sehn wied in't Noordoost op un in't Noordwest ünner. Middags steiht se lootrecht över den nöördlichen Wendekrink. Nöördlicher kümmt se nich mehr. Nu geiht dat bargdaal.

An Punkt 2 sünd wi al an den Harvstpunkt, een vun de Äquinoktien, d.h. Dag-un-Nachtgliekheit. An düsse Daag is de Nacht överall op de Eer 12 Stünnen lang un de Dag ok. De Sünn geiht nau in't Oost op un nau in't West ünner.

An Punkt 3 — Överraschen! — sünd wi jüst nu. De Lü op de Süüdhalvkugel warmt sik den Moors an de Hoochsommersünn, för de is Mittsommer. De Sünn steiht över'n süüdlichen Wendekrink. Uns Noordhalvkugel is dorgegen vun de Sünn wegdreiht un kiekt tomehrst in düüster Weltall. De Polarkrink un wieder nöördlich liggt heel un deel in't Duuster.

Man de Reis üm de Sünn geiht wieder, un siet hüüt sünd wi na Punkt 4 op de Reis — den Lentpunkt orr Frühlingstagundnachtgleiche an'n 20., 21. orr 22. März. 2026 warrt dat al de 20. Märzmaand ween.

So kaamt de Johrstieden tostann, wieldat Eer un Sünn gegenanner verkippt sünd. Blifft noch to seggen, dat de Grött vun Eer un Sünn in de Biller baven keen beten realistisch is. De Sünnendörmeter is över 100 Eerden dick, 1,3 Milljonen Eerden kannst in de Sünn packen. Dat Bild nerrn wiest de wohren Grötten — de Punkt links is de Eer. Man de Afstand is dorför wedder veel to lütt in dat Bild